# Bảng kiểm nhận diện và ứng phó lừa đảo trực tuyến (phishing, ClickFix)

> Bảng kiểm · Vai trò: Cá nhân · Mức độ: Cơ bản · Thời gian ước tính: 15 phút
> Nguồn: https://news.huecybersec.xyz/cam-nang/nhan-dien-lua-dao-phishing-clickfix · Cập nhật: 2026-11-13

## 1. Mục tiêu

Những bước kiểm tra trước khi bấm liên kết, nhập mật khẩu hay làm theo hướng dẫn "xác minh" trên trang web — và việc cần làm ngay nếu lỡ thao tác.

## 2. Khi nào áp dụng

Nhận email/tin nhắn yêu cầu đăng nhập, thanh toán, cung cấp OTP; hoặc trang web yêu cầu nhấn Win+R/mở Terminal rồi dán lệnh để "chứng minh không phải robot" (thủ đoạn ClickFix).

## 3. Quy trình thực hiện

### 3.1. Trước khi thao tác

- [ ] Kiểm tra địa chỉ người gửi và tên miền thật của liên kết (di chuột/nhấn giữ để xem) — cảnh giác tên miền na ná [1][2]
- [ ] **[BẮT BUỘC]** Không bao giờ dán lệnh do trang web cung cấp vào hộp Run (Win+R), PowerShell hay Terminal — đây là dấu hiệu ClickFix [3]
- [ ] **[BẮT BUỘC]** Không cung cấp OTP, mật khẩu, mã kích hoạt cho bất kỳ ai, kể cả người xưng là ngân hàng hay công an [1]
- [ ] Xác minh yêu cầu chuyển tiền/đổi thông tin qua một kênh khác (gọi số điện thoại chính thức) [1][2]

### 3.2. Nếu đã lỡ bấm hoặc nhập thông tin

- [ ] **[BẮT BUỘC]** Ngắt mạng thiết bị nếu đã chạy tệp/lệnh lạ [2]
- [ ] **[BẮT BUỘC]** Đổi mật khẩu từ một thiết bị khác an toàn, bật xác thực 2 lớp, đăng xuất mọi phiên [1][2]
- [ ] Gọi ngay ngân hàng để khoá thẻ/tài khoản nếu đã lộ thông tin thanh toán [1]
- [ ] Báo cáo cho bộ phận CNTT (doanh nghiệp) hoặc cơ quan chức năng; giữ lại tin nhắn/email làm bằng chứng [2]

### 3.3. Dành cho quản trị doanh nghiệp

- [ ] Kiểm tra lịch sử lệnh đã chạy qua hộp Run trên máy nghi bị ClickFix [3]
  ```
  Get-ItemProperty 'HKCU:\Software\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Explorer\RunMRU'
  ```
- [ ] Xem lịch sử lệnh PowerShell gần đây của người dùng [3]
  ```
  Get-Content (Get-PSReadLineOption).HistorySavePath -Tail 50
  ```
- [ ] Bật ghi log PowerShell (Script Block Logging) và cảnh báo khi mshta/powershell được gọi từ explorer.exe [3]
- [ ] Diễn tập nhận diện lừa đảo định kỳ cho nhân viên [2]

## 5. Tài liệu tham khảo

[1] CISA — Avoiding Social Engineering and Phishing Attacks. https://www.cisa.gov/news-events/news/avoiding-social-engineering-and-phishing-attacks
[2] NCSC (Vương quốc Anh) — Phishing attacks: defending your organisation. https://www.ncsc.gov.uk/guidance/phishing
[3] MITRE ATT&CK — User Execution: Malicious Copy and Paste (T1204.004). https://attack.mitre.org/techniques/T1204/004/

---
Tài liệu do HueCA-CYBER tổng hợp. Ghi rõ nguồn khi sử dụng lại.