ĐBQH chất vấn Bộ trưởng Bộ KH-CN về phương án ứng phó với tấn công mạng

Nguồn: VOV Công nghệ · Tác giả: Vân Hồng/VOV.VN

Làm rõ công tác chuẩn bị, diễn tập, kiểm chứng các phương án ứng phó

Tại phiên chất vấn, đại biểu Hà Thị Anh Thư (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ngãi) đặt vấn đề, hiện nay người dân ngày càng phụ thuộc vào các hệ thống số trong giao dịch tiền bạc, học tập, khám chữa bệnh và lưu giữ thông tin riêng tư. Vì vậy, năng lực bảo vệ người dân cần được kiểm chứng bằng khả năng ứng phó thực tế trước các nguy cơ giả mạo danh tính, đánh cắp, sửa đổi dữ liệu hoặc hacker tấn công làm tê liệt hệ thống.

Đại biểu Hà Thị Anh Thư đề nghị Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ làm rõ công tác chuẩn bị, diễn tập, kiểm chứng các phương án ứng phó; mức độ sẵn sàng bảo vệ người dân và duy trì các dịch vụ thiết yếu khi xảy ra sự cố. Đồng thời, cần xác định những khâu còn yếu, cơ quan chịu trách nhiệm khắc phục và thời hạn hoàn thành.

Trả lời chất vấn, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, vấn đề bảo vệ công dân trên môi trường số về cơ bản thuộc thẩm quyền của Bộ Công an, liên quan đến Luật An ninh mạng và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Tuy nhiên, Bộ trưởng nhấn mạnh đây là thách thức rất lớn, đặc biệt trong bối cảnh các cuộc tấn công mạng sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm vào hệ thống ngân hàng diễn ra nghiêm trọng. Bộ Công an đang quyết liệt triển khai các giải pháp bảo đảm an toàn, an ninh dữ liệu và bảo vệ người dân. Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ trao đổi với Bộ Công an để có thêm thông tin trả lời đại biểu.

Định giá công nghệ còn lúng túng, khó thúc đẩy thương mại hóa

Cũng liên quan đến năng lực phát triển và làm chủ công nghệ, đại biểu Trần Thị Diệu Thúy (Đoàn ĐBQH TP Hồ Chí Minh) nêu thực tế, nhiều doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp khởi nghiệp công nghệ đã đầu tư lớn cho nghiên cứu, thậm chí có sản phẩm được cấp bằng độc quyền sáng chế nhưng chưa tạo ra doanh thu nên gặp khó khăn khi tiếp cận nguồn vốn đối ứng của Nhà nước.

Đại biểu Trần Thị Diệu Thúy dẫn ví dụ một dự án có tổng kinh phí 5 tỷ đồng, trong đó Nhà nước hỗ trợ 2 tỷ đồng, doanh nghiệp phải đối ứng 3 tỷ đồng. Với doanh nghiệp khởi nghiệp, đây là áp lực lớn khi tài sản chủ yếu là phần mềm, sáng chế và bí quyết công nghệ, không dễ chuyển đổi thành tiền. Từ đó, đề nghị làm rõ cơ chế công nhận phần đóng góp đối ứng bằng nhân lực, thiết bị, tài sản trí tuệ và các chi phí nghiên cứu hợp lý đã phát sinh.

Thừa nhận khó khăn này, Bộ trưởng Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, khâu thẩm định, định giá công nghệ hiện vẫn còn lúng túng. Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo đã giao quyền thẩm định cho tổ chức chủ trì thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ; đồng thời quy định tác giả, người trực tiếp tạo ra sản phẩm được hưởng phần giá trị nhất định, tối thiểu 30%.

Tuy nhiên, quá trình triển khai còn nhiều vướng mắc, trước hết do giá trị tài sản trí tuệ mang tính vô hình, rất khó định lượng. Bộ trưởng lấy ví dụ, một phần mềm chỉ có khoảng 100 dòng lệnh nhưng có thể tạo ra giá trị hàng tỷ đồng. Ngược lại, có phần mềm gồm hàng nghìn dòng lệnh nhưng giá trị mang lại không đáng kể.

Theo Bộ trưởng, giá trị sản phẩm công nghệ không đơn thuần nằm ở số lượng dòng lệnh mà phụ thuộc nhiều vào ý tưởng và tính sáng tạo. Bên cạnh đó, một số công nghệ khi đưa ra thẩm định chưa đạt độ hoàn thiện cần thiết; cơ sở dữ liệu dùng chung để tham chiếu, so sánh với các sản phẩm tương tự cũng chưa đầy đủ.

Đáng chú ý, Bộ trưởng cho rằng tâm lý ngại, sợ trách nhiệm của người đứng đầu là một trong những nguyên nhân khiến việc thẩm định, định giá chậm được triển khai. Người có thẩm quyền lo ngại nếu định giá không chính xác, giá trị sản phẩm bị xác định cao hơn thực tế thì có thể phải chịu trách nhiệm sau này.

Bộ trưởng cho biết, Bộ Khoa học và Công nghệ đang từng bước hoàn thiện cơ sở dữ liệu, xây dựng các mẫu thẩm định theo từng lĩnh vực ưu tiên, nhất là những lĩnh vực có nhiều sáng chế và tiềm năng thương mại hóa. Đồng thời, Bộ sẽ chú trọng phát triển đội ngũ chuyên gia và học hỏi kinh nghiệm quốc tế.

Chi cho nghiên cứu và phát triển cần đi cùng hiệu quả sử dụng

Một vấn đề khác được đặt ra tại phiên chất vấn là nguồn lực đầu tư cho nghiên cứu và phát triển. Đại biểu Lê Thị Thanh Lam (Đoàn ĐBQH TP Cần Thơ) cho biết, tổng chi cho nghiên cứu và phát triển năm 2023 đạt 42.784 tỷ đồng, tương đương 0,41% GDP, thấp hơn mức 0,53% GDP năm 2019. Trong khi đó, Nghị quyết 57 đặt mục tiêu đến năm 2030, chi cho nghiên cứu và phát triển đạt 2% GDP.

Đại biểu Lê Thị Thanh Lam đề nghị Bộ trưởng làm rõ mức chi trong các năm 2024, 2025, 2026 và giải pháp để bố trí đủ nguồn lực, bảo đảm kinh phí được sử dụng hiệu quả.

Tại phiên chất vấn, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, chưa có số liệu cụ thể về chi nghiên cứu và phát triển trong các năm 2024, 2025 và 2026. Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ có văn bản trả lời đại biểu về nội dung này. Tuy nhiên, ngân sách dành cho công nghệ chiến lược luôn được bảo đảm ở mức 15% tổng chi ngân sách. Đây là nguồn lực lớn và phần lớn dành cho nghiên cứu và phát triển. Hai Bộ Khoa học và Công nghệ, Tài chính đều cam kết bố trí đủ kinh phí.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân lưu ý, vấn đề không chỉ là bố trí đủ ngân sách mà còn phải tính toán việc sử dụng nguồn vốn sao cho hiệu quả, tạo ra kết quả thực chất. Bộ đã phê duyệt khoảng 17 nhiệm vụ về công nghệ chiến lược. Tuy nhiên, phần đóng góp của doanh nghiệp trong nguồn lực này còn rất thấp. Vì vậy, đối với các nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược yêu cầu bắt buộc phải có sự tham gia của doanh nghiệp và trường đại học, thay vì triển khai riêng lẻ từng đơn vị.

Đọc toàn văn bài viết tại nguồn: VOV Công nghệ.